این نوشتار تلاشی است برای پاسخ اجمالی به سه سؤال ذیل: 

1) جامعه نیک چیست؟
2) نظم اجتماعی در چنین جامعه ای چگونه باید باشد؟
3) این نظم چگونه حفظ می شود؟

عالمان اجتماعی از قدیم الایام مقیاس ایده آلی را برای ارزیابی و مقایسه وضعیت حال جامعه با آن طراحی می کردند. آنان جامعه ایده آلی را با مشخصات معلوم ترسیم نموده و آن را مدینه فاضله می نامیدند. در مدینه فاضله همه چیز به حد اعلا خوب و مناسب بود. از منظر این فلاسفه مدینه فاضله جامعه ای است که امور طبیعی و اجتماعی در آن به بهترین نحو جاری است.
امروزه نیز بحثی مشابه مبحث فوق از منظر جامعه شناسی مطرح شده و در آن به ویژگیهای جامعه آرمانی- واقعی که مد نظر جامعه شناس است پرداخته می شود اما نه با نام مدینه فاضله بلکه با نامی دیگر: جامعه نیک (The Good Society).
در آغاز بحث لازم است تعریف مبنایی خود را از جامعه ارائه دهیم و سپس با توجه به این تعریف مشخصات یک جامعه نیک را متذکر شویم.
جامعه (society) مجموعه ای است از کنشگران مرتبط با هم، منابع و قواعد اجتماعی.
این تعریف حاوی سه عنصر اساسی است: کنشگر، منابع، و قواعد.
کنشگر: جامعه از اجتماع و ارتباط کنشگران با همدیگر تشکیل شده است. کنشگران دارای استعدادها، نیازها و تمنیات، و اهداف نسبتاً مشابهی هستند. در یک جامعه نیک لازم است که نیازهای کنشگران برآورده شوند و استعدادهایشان شکوفا گردد. اما از آنجا که نوع و سطح نیاز همه افراد یکسان نیست و حتی گاهی اوقات این نیازها متضاد همدیگر هستند پس لازم است معیاری برای سنجش نیاز مرجّح مد نظر باشد. مهمترین نیازهای فردی عبارتند از سلامت، امنیت، و حرمت. بنابراین می توان گفت جامعه ای نیک است که بتواند بیشترین سلامت، امنیت و حرمت را برای بیشتر افراد جامعه، برای مدت زمان نسبتاً طولانی تأمین نماید.
منابع: هر جامعه ای برای بقای خویش نیازمند وجود منابع (ثروت، قدرت، منزلت و اطلاعات) است. جامعه نیک لازم است روشهایی را برای ایجاد و حفظ منابع مورد نیازش فراهم نماید. منابع موجود باید به گونه ای توزیع شوند که در نتیجه آن، همه افراد از حداکثر ممکنِ سلامت، امنیت و حرمت برخوردار باشند.
قواعد: قواعد باعث می شوند تا موقعیتها قابل پیش بینی و تعین پذیر شوند. همیشه این احتمال وجود دارد که افراد، به خصوص افراد تازه وارد، از قواعد اجتماعی پیروی نکنند. دو مکانیسم عمده باعث کاهش این احتمال می گردد: (1) جامعه پذیری افراد و درونی کردن قواعد، و (2) نظارت بر اجرای قواعد و مجازات افراد خاطی.
نهاد خانواده، آموزش و پرورش و رسانه های جمعی وظیفه درونی کردن قواعد اجتماعی (به ویژه قواعد اخلاقی) را بر عهده دارند. اگر قواعد درونی شوند، افراد در موقع اجرای قواعد احساس اجبار و زور کمتری می کنند و نظم اجتماعی حاکم بر جامعه حالتی داوطلبانه به خود می گیرد.
باید توجه داشت که کنشگران در پیروی از قواعد اجتماعی به صورت فعال ظاهر می شوند و ممکن است بعضی از کنشگران برخی از قواعد را مراعات ننمایند و یا قواعد دیگری را ابداع نمایند. این امر در عین حال که می تواند بنیانهای ساختاری جامعه را با چالش مواجه سازد باعث پویایی جامعه نیز می گردد.
در مورد کنترل اجتماعی نیز باید متذکر شد که کنترل کنشگران و مجازات خاطیان نباید به گونه ای باشد که امکان تغییر و تحول را از بین ببرد. چرا که جامعه همراه با نظم و ایستایی به تغییر و پویایی نیز نیاز دارد.
ایجاد و نگهداری نظم در یک جامعه از مباحث قدیمی در حوزه علم الاجتماع محسوب می شده است. فلاسفه و اندیشمندان اجتماعی قدیمی بیشتر از منظر حفظ نظم به این مبحث نگاه می کردند. اما برخی از صاحب نظران نیز با انتقاد از نظم موجود سفارش به تغییر می کردند. فارغ از این مباحث نظری، در یک جامعه زنده همیشه نظم و تغییر با هم اتفاق می افتند لکن میزان، نوع و ترکیب آنها در موقعیت های مختلف متغیر است.
بهتر است نظمی که در جامعه نیک به وجود می آید حالت داوطلبانه (و نه اجباری) داشته باشد چرا که کنش داوطلبانه موجب حفظ حرمت کنشگران می گردد و در واقع باعث مرتفع شدن یکی از نیازهای حیاتی آنها می گردد.
نظم در یک جامعه ساده حالت ابتدایی و غیررسمی دارد، اما با پیچیده شدن روابط، افزایش احتمال عدم اجرای قواعد توسط افراد و ناتوانی کنترل غیررسمی، دولت ضامن نظم می شود.
در جامعه نیک دولت با اخذ مالیات و ارائه سرویسهای اجتماعی (تأمین اجتماعی، تحصیلات و بهداشت رایگان) به بازتوزیع منابع در جامعه کمک می کند و در واقع، مازاد منابع را از طبقات بالای جامعه ستانده و در طبقات پایین توزیع می نماید. از طرف دیگر دولت با کنترل بر اجرای قواعد به تعین پذیری رفتارها کمک می کند.
نقش اصلی دولت تأمین امنیت (جسمی و روانی) افراد، کنترل توزیع منابع بین افراد و نظارت بر اجرای قواعد رسمی است. برای اینکه افراد در برابر کنترل دولت بر منابع و قواعد، احساس اجبار نکنند لازم است که دولت، نماینده و وکیل خود آنها باشد و امور سیاسی به صورت دموکراتیک اداره شود. چرا که وقتی دولت نماینده افراد جامعه است، در واقع جامعه خود بر رفتارهای افراد کنترل دارد، و در این حالت اجبار ناشی از کنترل کمتر می شود؛ زیرا افراد احساس می کنند که در صورت لزوم می توانند قواعد بازی و نیز بازیگران قدرت را تغییر دهند؛ و در نتیجه احساس آزادی بیشتری می کنند.
بنابراین می توان گفت که جامعه نیک جامعه ای است که مهمترین نیاز انسانها به بیشترین مقدار ممکن مرتفع می گردد. در چنین جامعه ای نظم حالت داوطلبانه دارد هر چند که ممکن است ضامن بقای این نظم قدرت قهریه (دولت) باشد.