نتایج انتخابات سی سال گذشته نشان می دهد که سلایق سیاسی و رفتار انتخاباتی مردم ایران بی ثبات و تا حد زیادی متغیر است. این تغییرات به اندازه ای است که پیش بینی نتیجه انتخاب مردم تا آخرین روزهای تبلیغات کاندیداها، حتی برای پژوهشگران مسائل اجتماعی نیز مقدور نمی باشد. در این مقال مساعی خود را معطوف به تبیین کلی (و نه مصداقی) این مسئله می نماییم:
تبیین هر کنشی نیازمند آگاهی از شرایط و نیات کنشگر است. با شناسایی اطلاعات، ارزشها، انتظارات و انگیزه های کنشگران می توان تا حد زیادی به نوع کنش آنها پی برد. کنش انتخاب (رأی دادن به کاندیدای خاص) نیز از این مقوله مجزا نیست. در پس هر انتخابی ارزشها و انگیزه های خاصی نهفته است که با کشف آنها می توان چرایی انتخاب را تبیین کرد، و فهم پیشین این موارد می تواند به پیش بینی نتیجه انتخابات منجر گردد.
مردم ایران به مثابه کنشگران اجتماعی در مواجهه با مسئله انتخابات به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

الف) دسته اول عبارتند از مردمی که بنا به موقعیت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود خواستار حفظ وضعیت موجود هستند. این گروه عموماً ارزشها و گرایشهای ثابت و معینی دارند؛ در همه دوره های انتخابات شرکت می کنند و معمولاً نیز طرفدار جناح سیاسی خاصی هستند. تعداد جمعیت این گروه تا حد زیادی معلوم است، و فی نفسه تعیین کننده نتیجه انتخابات نیستند.

ب) گروه دوم که از وضعیت موجود کم و بیش ناراضی اند، در دوره های مختلف انتخابات، بنا به دلایلی، رفتارهای سیاسی متفاوتی را بروز می دهند. گاه سکوت می کنند و عکس العملی از خود نشان نمی دهند، و گاهی نیز به یکباره در صحنه انتخابات حضور می یابند و همه را شگفت زده می کنند. نحوه عمل این گروه تعیین کننده نهایی نتیجه انتخابات است. غیبت یا حضور این افراد در پای صندوقهای رأی نتیجه انتخابات را مشخص می کند. اینان اگر در انتخابات شرکت کنند، کاندیدای مورد نظرشان پیروز خواهد بود، و گرنه حامیان حفظ وضع موجود برنده انتخابات می گردند.

حال باید دید که چه عواملی باعث سکوت و یا مشارکت فعال این گروه می شود. در مجالی دیگر به این مسئله خواهیم پرداخت.